Vesikalık fotoğraf reddedildiğinde söylenen cümle genellikle kısadır: “bu fotoğraf olmaz.” Hangi sebeple olmadığı çoğu zaman söylenmez ve insan ölçüye bakar, oysa ölçü doğru olduğu hâlde reddedilen fotoğrafların oranı hiç de düşük değil. Aşağıdakiler, ölçü tuttuğu hâlde geri çevrilmenin altı sık gerekçesi.
1. Baskı çözünürlüğü yetersiz
Vesikalık ekranda değil kağıtta değerlendiriliyor ve baskı, ekranın istediğinden çok daha fazla piksel istiyor. Ölçüt DPI: bir inçe kaç piksel düştüğü. Resmî fotoğraflarda beklenen değer 300 DPI civarında. 5 × 6 cm’lik bir vesikalık için bu, yaklaşık 590 × 710 piksel demek, ve bu sayı kırpıldıktan sonraki alanın piksel sayısı.
Sık yapılan hata burada: 12 megapiksellik bir telefon fotoğrafı yeterli görünüyor, ama kadraj yalnızca yüzü alacak şekilde kırpıldığında geriye küçük bir alan kalıyor. WhatsApp’tan geçmiş bir fotoğraf ise zaten küçültülmüş oluyor. Ekranda net görünen kare baskıda yumuşak çıkıyor.
2. Arka plan düz ve açık değil
Beklenen arka plan düz, açık renkli ve gölgesizdir. Uygulamada üç şey bozuyor: duvardaki desen veya doku, öznenin duvara yakın durmasından doğan gölge, ve kadraja giren kapı pervazı, priz, tablo köşesi gibi nesneler.
Beyaz istenmesi de evrensel değil, bazı ülkeler açık gri veya krem istiyor, bazıları saf beyazı kabul etmiyor. Arka planın ne kadar düz olduğu ölçülebilir bir şey: piksellerin ortalama parlaklığı ve bu ortalamadan sapması. Sapma büyükse arka plan tekdüze değil demektir.
3. Pozlama: yüz karanlık ya da patlamış
İki uç da reddedilir: yüzün detayının kaybolduğu karanlık kare ve beyaz zeminden ayırt edilemeyecek kadar aydınlık, “patlamış” kare. İkincisi özellikle sinsi, çünkü ekranda “temiz ve aydınlık” görünüyor.
Burada bir uyarı gerekiyor. Pozlamayı fotoğrafın ortalama parlaklığına bakarak ölçen bir yöntem, doğru pozlanmış koyu tenli bir portreyi “karanlık” diye işaretliyor. Bu bir kusur ve ölçümü yaparken karşılaştık: eşikleri düzeltmek zorunda kaldık. İki hata eşit değil, bir uyarıyı atlamak ucuz, insanı teni yüzünden yanlış uyarmak değil. Ölçüm, ortalamaya değil yüz bölgesinin en aydınlık kısmına bakmalı ve arka plana benzeyen pikselleri dışarıda bırakmalı.
4. Baş yüksekliği ve üstteki boşluk
Türkiye’de kimlik, pasaport ve ehliyet için istenen fotoğrafın resmî adı zaten “biyometrik fotoğraf” ve bu ad bir kağıt ölçüsünü değil, başın çerçevedeki yerini kastediyor. Doğru ölçüde kırpılmış ama başı çok küçük ya da çok büyük kalmış bir fotoğraf biyometrik değildir.
İki büyüklük ölçülüyor: çenenin altından saçın üstüne kadar baş yüksekliği, ve saçın üstünden kağıdın üst kenarına kadar üst boşluk. Aralıklar ülkeye göre değişiyor:
- Türkiye (50 × 60 mm): baş 32–36 mm, üst boşluk 10 mm
- Schengen / ICAO (35 × 45 mm): baş 32–36 mm, üst boşluk 4 mm
- ABD (50,8 × 50,8 mm, kare), baş 25–35 mm, üst boşluk 6 mm
Aynı 35 × 45 kutusunu birden çok ülke paylaşıyor ama baş aralıkları farklı; yani “ölçüsü tutuyor” demek yetmiyor. Kanada ve Birleşik Krallık kendi aralıklarını koyuyor.
Çene ölçülebiliyor, saçın üstü zor
Bu ölçümün teknik olarak ilginç tarafı şu: çenenin yeri yüz üzerindeki noktalardan bulunabiliyor, ama saçın üstü hiçbir yüz modelinde yok. Yüz modelleri yüzü tanıyor, saçı değil. Kurumsal yazılımların bir kısmı burada tahmin yürütüyor.
Ölçülebilen yol farklı: başın üstündeki bantta arka plandan ayrılan ilk satırı aramak. Bu da her zaman işe yaramıyor ve yaramadığı durumlar bellidir: desenli arka plan, arka planla aynı tonda saç, çerçevenin üst kenarına değen baş, hacimli saç. Böyle bir durumda doğru davranış bir sayı üretmek değil, “ölçülemedi” demek. Uydurulmuş bir milimetre, hiç ölçmemekten kötü: kullanıcı ona güvenip fotoğrafı bastırıyor.
5. İfade, gözler ve gözlük
Beklenen: doğrudan kameraya bakan, nötr ifadeli, ağzı kapalı, gözleri açık ve görünür bir yüz. Reddedilme sebepleri sırasıyla gülümseme, saçın gözü kapatması, gözlük camındaki parlama ve kalın çerçevenin gözü örtmesi. Başın hafif eğik olması da yeterli sebep, yüzün cepheden bakıyor olması isteniyor.
6. Fotoğraf eski
Çoğu kurum son 6 ay içinde çekilmiş fotoğraf istiyor. Bu tamamen ölçülemez bir koşul: fotoğrafa bakarak ne zaman çekildiği anlaşılmıyor (dosyanın meta verisinde tarih olabilir ama o da silinebiliyor ve zaten çoğu kurum ona bakmıyor). Görünüşte belirgin bir değişiklik varsa (sakal, saç rengi, gözlük) beyanla birlikte değerlendiriliyor.
Ölçülebilen ve ölçülemeyen
Yukarıdaki altı başlıktan dördü sayıya çevrilebiliyor: baskı çözünürlüğü, arka planın parlaklığı ve tekdüzeliği, yüz bölgesinin pozlaması, ve baş yüksekliği ile üst boşluk. İkisi çevrilemiyor: ifade ve güncellik.
Vesikalık aracımız ölçülebilenleri ölçüyor ve ölçemediklerini de listeliyor, “denetlenmeyenler” satırı bilerek var. Puan vermiyor ve kabul garantisi de vermiyor; kararı kurum veriyor, üstelik konsolosluklar aynı ülke için ek şart koyabiliyor. Yaptığı iş doğru ölçüde kırpmak, 300 DPI basmak, kılavuz çizgisi göstermek, kalite başlıklarını ölçmek ve (istenirse) yüzü ölçüp kadrajı kurmak.
Fotoğrafı ayrıca dosya boyutu sınırı olan bir sisteme yükleyecekseniz hedef boyuta indirme aracı, belirli bir piksel ölçüsü isteniyorsa boyutlandırma aracı aynı fotoğrafla çalışıyor. Hiçbirinde fotoğrafınız cihazınızdan çıkmıyor.