Aidat metrekareye göre bölünmez
Türkiye'deki apartmanların çoğunda aidat tek bir kalem gibi hesaplanıyor: toplam gider alınıyor, daire sayısına ya da metrekareye bölünüyor, herkesin payı çıkıyor. Kat Mülkiyeti Kanunu ise gideri ikiye ayırıyor ve iki parçayı farklı ölçülere göre böldürüyor.
Kanunun 20. maddesine göre kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi giderleri ile bunlar için toplanan avans eşit olarak bölünüyor. Sigorta primleri, ortak yerlerin bakım, koruma, güçlendirme ve onarım giderleri, yönetici aylığı ve ortak tesislerin işletme giderleri ise kendi arsa payı oranında.
Fark kimin cebinden çıkıyor
Ayrımın sonucu küçük daireler için maddi. Üç daireli bir binada arsa payları %30, %30 ve %40 olsun; kapıcı gideri de 18.000 lira. Kanuna göre üçü de 6.000 lira ödüyor. Her şeyi arsa payına sokan bir hesapta ise %30'luk daire 5.400, %40'lık daire 7.200 lira öderdi.
Yani yanlış hesap bu örnekte büyük dairenin aleyhine çalışıyor: ama oran tersine döndüğünde, örneğin binada bir tane çok büyük dükkân varsa, kapıcı giderinin büyük kısmı ona yıkılıyor. Kanun bu kalemleri eşit böldürüyor çünkü hizmetten yararlanma dairenin büyüklüğüyle değil, kullanımıyla ilgili.
Bu araç bu yüzden tek bir sayı vermiyor. Her bölüm için iki sütun ayrı duruyor: eşit bölünen kısım ve arsa payına göre bölünen kısım. Hangi gider kaleminin hangi fıkraya göre bölündüğü kalemin yanında yazıyor.
Arsa payı metrekare değildir
Arsa payı tapuda yazılı bir orandır ve dairenin büyüklüğüyle örtüşmek zorunda değildir. Aynı büyüklükteki iki dairenin arsa payı farklı olabilir; kat, cephe ve projedeki tahsis bunu değiştirir. Hesabınızı yaparken tapudaki oranı kullanın. Elinizde yoksa metrekare bir varsayım olur ve sonucu öyle okumanız gerekir.
Ödemeyen kat maliki ne öder
Kanun bunu da yazıyor: gider veya avans payının tamamını ödemeyen kat maliki, ödemede geciktiği günler için aylık yüzde beş hesabıyla gecikme tazminatı ödemekle yükümlü. Bu oran 2007'de yüzde ondan indirildi ve o tarihten beri değişmedi.
Araç bu tazminatı basit hesapla buluyor: tazminat anaparaya eklenip üstüne yeniden tazminat işletilmiyor. Kanun bir gün sayımı yöntemi söylemediği için aylık oran 30 güne bölünüyor ve kullanılan günlük oran ekranda yazıyor, kendi hesabınızla karşılaştırabilmeniz için.
Alacağınız icra takibine gidecekse işleyecek faiz ayrı bir konudur; onun için icra faizi hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Yakıt gideri bu aracın konusu değil
Merkezî ısıtmanın yakıt gideri Kat Mülkiyeti Kanunu'na değil, 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ve ona bağlı paylaşım yönetmeliğine tabi. Pay ölçer takılı binalarda gider tüketime göre bölünüyor, arsa payına göre değil. Bu kalemi listeye koymak sizi yanlış bir dağıtıma yönlendirirdi, o yüzden burada yok.
Nasıl kullanılır?
- Bağımsız bölümleri ve arsa paylarını girin, Her daire, dükkân veya depo için bir satır açın ve tapudaki arsa payını yazın. Birim önemli değil: pay/payda, yüzde ya da metrekare girebilirsiniz, hesap orana bakıyor.
- Aylık giderleri kalem kalem ekleyin, Kalemi listeden seçin. Hangi ölçüye göre bölüneceği kanundan geliyor ve kalemin yanında yazıyor; siz seçmiyorsunuz. Listede olmayan bir gider için 'Diğer ortak gider' kalemini kullanın.
- Dökümü okuyun, Tablo her bölüm için eşit bölünen ve arsa payına göre bölünen kısımları ayrı gösterir. İki sütunun toplamı o bölümün aidatıdır; bütün bölümlerin toplamı da girdiğiniz gider toplamına eşittir.
- Gerekirse gecikme tazminatını hesaplayın, Ödenmeyen tutarı ve gecikilen gün sayısını girin. Sonuçta günlük oran da yazar; yönetim planınız farklı bir bölen kullanıyorsa farkı buradan görürsünüz.