Bankanın ilan ettiği faiz oranını aldınız, bir hesaplayıcıya girdiniz, taksit çıktı. Sonra bankaya gittiniz ve taksit daha yüksek. Hesaplayıcı yanlış hesaplamış değil; büyük ihtimalle eksik hesaplamış.
Eksik olan şeyin adı belli: KKDF ve BSMV. Bu yazı ikisinin taksite nasıl girdiğini anlatıyor.
İki vergi, tek yer: faiz
Tüketici kredisinde iki kesinti var:
- KKDF. Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu
- BSMV. Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi
Kritik nokta şu: ikisi de yalnızca faizden alınıyor, anaparadan değil. Yani 100.000 lira çektiyseniz o 100.000'in üstünden vergi ödemiyorsunuz; ödediğiniz faizin üstünden ödüyorsunuz.
Banka bunu ayrı satır olarak göstermiyor
İşin kafa karıştıran tarafı burası. Banka size "taksit şu kadar, üstüne şu kadar da vergi" demiyor. Faiz oranını vergilerle şişirip taksiti o oranla kuruyor.
Sonuç somut bir çarpan: ilan edilen aylık %3,49 faiz, tüketici kredisinde fiilen
%3,49 × 1,30 = %4,537
olarak işliyor. Taksit bu şişmiş oranla hesaplanıyor. Vergiyi atlayan bir hesaplayıcı size gerçekte ödeyeceğinizden düşük bir rakam gösteriyor, ve fark 36 ay boyunca her taksitte tekrarlıyor.
Kredi taksit hesaplayıcısı bu çarpanı uyguluyor; ilan edilen oranı girdiğinizde çıkan taksit bankanın söyleyeceğine yakın oluyor.
Taksit nasıl kuruluyor: eşit taksit (annüite)
Türkiye'deki tüketici kredilerinin neredeyse tamamı eşit taksitli. Her ay aynı tutarı ödersiniz ama o tutarın içindeki dağılım değişir:
- İlk aylarda taksitin büyük kısmı faiz, küçük kısmı anapara.
- Son aylarda tersi: neredeyse tamamı anapara.
Bu yüzden krediyi ortasında kapatmak beklediğiniz kadar kazandırmaz, faizin büyük kısmını zaten ödemişsinizdir. Ödeme planı tablosu bunu satır satır gösteriyor; kapatmayı düşünüyorsanız bakılacak yer orası.
Tahsis ücreti: taksiti değil toplamı değiştirir
Bir kalem daha var: kredi tahsis ücreti. Kullandırımda bir kez alınır, aylık taksiti değiştirmez ama toplam maliyete eklenir.
Tüketici kredisinde yasal tavanı anaparanın %0,5'i. 100.000 liralık kredide en fazla 500 lira. Bu tutarı taksitin içinde aramayın; kredinin ilk gününde kesilir.
Karşılaştırırken neye bakmalı?
İki bankayı yan yana koyarken aylık faiz oranı yanıltıcı olabiliyor, vergiler ve tahsis ücreti aynı orandan farklı toplamlar çıkarabiliyor. Karşılaştırılacak sayı:
- Aylık taksit (aynı vade ve aynı tutar için), ve
- toplam geri ödeme, tahsis ücreti dahil.
Hesaplayıcı ikisini birden veriyor. Bir de şunu unutmayın: bu sayfa bir hesap makinesidir, teklif değildir. Bankanın uyguladığı oran kredi notunuza, vadeye ve kampanyaya göre değişir; kesin rakam sözleşmede yazandır.
Girdiğiniz rakamlar nereye gidiyor?
Hiçbir yere. Hesap tarayıcınızın içinde yapılıyor; girdiğiniz tutar, vade ve oran sunucuya gönderilmiyor. Ne kadar kredi çekmeyi düşündüğünüz sizi ilgilendirir, bu yüzden site bu bilgiyi hiç görmüyor.
Aynı mantıkla çalışan diğer hesaplayıcılar: net–brüt maaş ve kıdem tazminatı. Maaşın yıl içinde neden değiştiğini ayrı bir yazıda anlattık.