Türkçenin dijitalde üç sorunu
Bu kategori genel bir “metin araçları” koleksiyonu değil. Buradaki araçların hepsi Türkçenin bilgisayarda başına gelen belirli üç sorundan doğdu, ve bu sorunların hiçbiri İngilizce metinlerde yaşanmıyor, o yüzden yabancı araçlar çözemiyor.
1. Karakter kodlaması: çalışma ve Ýstanbul
Türkçe harfler bilgisayarda birden çok şekilde saklanabiliyor. Metin bir programdan diğerine geçerken yanlış tabloyla okunursa harfler bozuluyor ve ortaya iki farklı bozukluk çıkıyor:
- “çalışma” tipi, doğru saklanmış metin yanlış tabloyla okunmuş. Her Türkçe harf iki tuhaf karaktere dönüşüyor.
- “Ýstanbul, aðaç” tipi, eski Türkçe kodlamayla (Latin-5) yazılmış metin. Harf sayısı değişmiyor, yalnızca yanlış harfler görünüyor. İngilizce onarım araçlarının çoğu bu yolu hiç bilmiyor.
Türkçe karakter düzeltme üç kodlama yolunu birden deniyor ve hangisinin uygulandığını söylüyor. Metin üst üste bozulmuşsa katman katman geri alıyor. Düzgün bir metne dokunmuyor, onarım ancak hasarı gerçekten azaltıyorsa uygulanıyor.
2. Noktalı ve noktasız i
Türkçede dört harf birbirine karışıyor: i → İ ve ı → I. Bir metni büyük harfe çeviren sıradan bir araç “iki” kelimesini “IKI” yapıyor, doğrusu “İKİ”. Bu, çeke yazılan tutarda ya da resmî bir yazıda gerçek bir hata.
Harf dönüştürme beş kip sunuyor: büyük, küçük, cümle düzeni, başlık düzeni ve bağlantı adresi. Tutarı yazıyla yazma aynı kuralı kullanıyor, çek ve senet için bitişik yazım, “YALNIZ” ifadesi ve kapatma işaretleriyle.
3. Taranmış belgeden metin çıkmaması
Elinizdeki PDF bir tarayıcı çıktısıysa içinde yazı yoktur, fotoğraf vardır. Kopyalamaya çalışınca hiçbir şey seçilmez. OCR aracı görüntüdeki yazıyı okuyup metne çeviriyor: Türkçe, İngilizce ya da ikisi birlikte. Türkçe bir belgede İngilizce terim geçmesi kural, istisna değil.
Belirtiye göre hangi araç?
- Metinde “ç”, “ı”, “ÅŸ” görüyorum → Türkçe karakter düzeltme
- “Ý”, “ð”, “þ” görüyorum → yine aynı araç, Latin-5 yolu
- PDF’ten yazı kopyalayamıyorum → belge taranmışsa OCR, değilse PDF metin çıkarma
- Büyük harfe çevirince harfler yanlış çıkıyor → harf dönüştürme
- Kaç kelime, kaç karakter, kaç SMS? → kelime ve karakter sayacı. Türkçe harfleri doğru sayıyor: yaygın sayaçlar kelime sınırını İngilizce alfabeye göre kurduğu için “çalışma” gibi kelimeleri ikiye bölüp sayıyı şişiriyor.
Metinleriniz cihazınızda kalıyor
Yapıştırdığınız metin hiçbir yere gönderilmiyor. Onarım, harf dönüşümü ve sayım doğrudan tarayıcınızda çalışıyor, sözleşme taslağı, dilekçe ya da özel yazışma olması fark etmiyor. OCR’da da belge cihazdan çıkmıyor: tanıma motoru ve dil verisi kendi sunucumuzdan iniyor, üçüncü tarafa hiçbir istek gitmiyor. Rakiplerin neredeyse tamamı belgeyi sunucularına yüklüyor; kimlik fotokopisi ya da tapu tararken aradaki fark önemli.